ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور انصاری

ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری، ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور(396 ـ 481ق)، عارف، مفسر، محدث، فقیه، خطیب و نویسنده صاحب سبک خراسانی

برگی از زندگی

معروف به پیر هرات و پیر انصار، ملقب به شیخ‌الاسلام و از اعقاب ابوایوب انصاری از صحابه پیغمبر (صلی الله علیه و آله) که در هرات متولد شد. وی نزد ابومنصور ازدی و ابوالفضل جارودی به آموختن حدیث پرداخت. همچنین محضر استادانی چون عبدالجبار بن محمد جراحی، علی بن محمد طرازی و ابومنصوراحمد بن ابوالعلاء را درک کرد و نزد امام یحیی بن عمار شیبانی به فراگرفتن تذکیر و تفسیر پرداخت. بنابراین در جوانی در علوم ادبی و دینی تبحر یافت و در حفظ اشعار فارسی و عربی و حدیث مشهور شد. در تصوف نیز از استادان زیادی تعلیم گرفت، اما بیش از همه تحت تأثیر شیخ‌ ابوالحسن خرقانی بود و از او تعلیم می‌گرفت. چنانکه خود گفته است: «اگر من خرقانی را ندیدمی، حقیقت ندانستمی و همواره این با آن در می‌آمیختی یعنی نفس با حقیقت». نخستین ملاقات خواجه با خرقانی در سال 424 ق هنگام بازگشت از سفر حج رخ داد. دیدارهای او با خرقانی تأثیر زیادی در روحیات و منش وی گذاشت. خواجه عبدالله علاوه بر او، به دیدار ابوسعید ابو‌الخیر نیز می‌رفت. در فقه نیز پیرو احمدبن حنبل بود.
خواجه عبدالله انصاری اهل شعر نیز بود و شعر می‌سرود، ولی بیشتر شهرتش به سبب نگارش رسالات و کتب متعددی است که نگاشته است. وی در هرات درگذشت و در گازرگاه هرات به خاک سپرده شد.
از آثار او می‌توان به: «طبقات‌الصوفیه» درباره احوال و اقوال مشایخ تصوف، به زبان فارسی هروی، «تفسیر قرآن» که اساس کار ابوالفضل میبدی در تألیف کتاب «کشف‌الاسرار» قرار گرفت، «انوار التحقیق»، «رحل الرسول»، «رساله اربعین»، «مناجات‌نامه» یا «الهی‌نامه»، «نصایح»، «زادالعارفین»، «کنزالسالکین»، «قلندرنامه»، «محبت‌نامه»، «هفت حصار»، «واردات» و «ذم الکلام» اشاره کرد.

 

تصاویر

1 1

1